موقعيت منطقه آزاد ارس
منطقه آزاد ارس در شمال غرب استان آذربايجانشرقي در ضلع غربي شهرستان جلفادر كرانه جنوبي رودخانه ارس واقع شده است . منطقه آزاد ارس با برخورداري از مرز مشترك با كشورهاي آذربايجان، ارمنستان و جمهوري خودمختار نخجوان و وجود خطوط ارتباطي با اروپا و منطقه قفقاز، ‌تركيه و حوزه مديترانه و قرارگيري در كريدورهاي بين المللي حمل و نقل، پيشينه تاريخي اقتصادي قابل توجه، اقليم مناسب، منابع غني آب، مراتع و ذخيره‌گاه‌هاي جنگلي، قابليت‌هاي توسعه گردشگري در زمينه¬هاي تاريخي، فرهنگي و طبيعي و ورزشي بين¬المللي و پتانسيل بالاي رشد و توسعه صنعتي، معدني، كشاورزي، خدماتي و علمي و آموزشي به طور با¬لقوه نقش حائز اهميتي را در ارتباط با چشم¬انداز بيست ساله به خود اختصاص داده است.
منطقه آزاد ارس با توجه به نزديكي با شهر تبريز و ارتباط تنگاتنگ اداري و اقتصادي با آن و امكان تعاملات علمي و آموزشي با كشورهاي همسايه و وجود نيروي انساني متخصص و كارآمد در زمينه¬هاي مختلف مي¬تواند در جهت برخورداري از دانش پيشرفته و ‌توانا در توليد علم و فن آوري مورد تاكيد سند چشم¬انداز نقش حساسي را ايفا نمايد.
موقعيت ويژة كلان شهر تبريز به عنوان پسكرانه خدماتي برتر در سطوح ملي و فراملي براي منطقه آزاد و وجود مناطق ارزشمند اكولوژيكي حفاظت شده و ذخيره¬گاه‌هاي بين¬المللي و پشتوانه¬هاي ارزشمند توسعه كشاورزي، شرايطي را فراهم كرده است كه نه تنها به پشتوانه آن، ارس منطقه¬اي برخوردار از سلامت،‌ رفاه،‌ امنيت غذايي و محيط زيست مطلوب خواهد بود، بلكه توانايي آن را دارد كه به يك منطقه بين¬المللي سلامتي و درماني تبديل شود.
وجود معادن غني (مصالح ساختماني - فلزي و غيرفلزي) و فراهم بودن زمينه توسعة بهره¬برداري از آنها و ايجاد صنايع وابسته و نزديكي به شبكه¬هاي زيربنايي از جمله خطوط نفت و گاز، خطوط راه آهن و شبكه¬هاي مخابراتي و انتقال برق، محورهاي ارتباطي اصلي و فرودگاه در حال تاسيس با عملكرد فراملي و فراهم بودن زمينه¬هاي توسعه تكنولوژي¬هاي نوين (بيوتكنولوژي، نانوتكنولوژي و IT) زمينه را براي حضور موثر در عرصه ملي در جهت رشد پرشتاب و مستمر اقتصادي و كسب جايگاه اول اقتصادي،‌علمي و فن¬آوري در منطقه، آنچنانكه در سند چشم¬انداز تصريح شده است را فراهم آورده است.

اصلي¬ترين قابليت¬هاي توسعه:
• برخورداري از مرز مشترك با كشورهاي آذربايجان، ارمنستان و جمهوري خودمختار نخجوان و وجود خطوط‌ ارتباطي ‌با اروپا، منطقه‌ قفقاز، تركيه ‌و حوزه ‌مديترانه ‌و قرارگيري در كريدورهاي بين¬المللي حمل و نقل
• موقعيت ويژة كلان شهر تبريز به عنوان مركز خدمات برتر در سطوح ملي و فراملي
• پيشينه ‌غني ‌فرهنگي ‌در پذيرش‌ نوآوري و توسعه و فرهنگ و زبان مشترك با كشورهاي همجوار
• سابقه تاريخي مركزيت تجاري منطقه و توانمنديهاي بالاي صادراتي و برخورداري از زيرساخت‌‌هاي توسعه فعاليت¬¬هاي بازرگاني از قبيل گمركات و مراكز تخليه و بارگيري كالا
• تنوع نسبي آب و هوايي و گياهي، منابع نسبتاً غني آب، باغات، مراتع و ذخيره‌گاههاي جنگلي از جمله جنگلهاي ارسباران،‌ ظرفيت مناسب توليد و مراكز پشتيبان كشاورزي بويژه براي فعاليتهاي دامي و آبزي پروري
• وجود معادن غني (مصالح ساختماني، فلزي و غيرفلزي) و فراهم بودن زمينه توسعة بهره برداري از آنها و ايجاد صنايع وابسته
• بهره‌مندي ‌نسبي از شبكه‌هاي زيربنايي از جمله خطوط نفت و گاز، خطوط راه‌آهن و شبكه‌هاي‌ انتقال‌برق و امكان تبادل برق با كشورهاي همجوار، محورهاي ارتباطي اصلي و فرودگاه در حال تاسیس با عملكرد فراملي
• وجود قابليت‌هاي توسعه فعاليت‌هاي گردشگري در زمينه¬هاي تاريخي، فرهنگي و طبيعي
• فراهم بودن زمينه¬هاي توسعه تكنولوژي¬هاي نوين ( بيوتكنولوژي، نانوتكنولوژي و IT )
• وجود مناطق ارزشمند اكولوژيكي حفاظت شده و ذخيره¬گاه‌ها
نقاط قوت منطقه آزاد ارس:
با توجه به مطالعات صورت گرفته مهمترين نقاط قوت اين منطقه به شرح زير مطرح گرديد:

• دسترسي به منابع آبي مطمئن و استفاده از ظرفيت¬هاي استفاده¬نشده.
• وجود پتانسيل بالاي توسعه كشاورزي در منطقه به ويژه در زمينه¬هاي آبزی¬پروری، توليد ميوه¬هاي نيم-گرمسيري و هسته¬دار، كشت آبي و هيدروپونيك.
• امکان گسترش صنایع تبدیلی کشاورزی و دامی.
• موقعیت ویژه ژئواكونومیكي و قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم و چهار راه تجاری اروپا و آسیای میانه و وجود راه¬هاي ارتباطي و مواصلاتي مناسب در پسکرانه و اتصال آن به شبكة راه¬هاي اصلي و راه¬آهن برقي به تبریز- جلفا و نزدیکی به دریای خزر و سیاه و وجود گمرك جلفا، به¬عنوان سطح یک مبادی ورودی و خروجی در مقیاس ملی.
• استعداد منطقه جهت تبدیل شدن به مگاپورت صادرات و واردات، صادرات مجدد و ترانزیت.
• دسترسي منطقه به منابع معدني پرارزش به ويژه منابع مس سونگون سیه رود، سنگ¬های تزئینی و ساختمانی و نفلین سینیت در شهرستانهای همجوار و کشورهای همسایه.
• نزديكي و همجواري با تبريز، به¬عنوان يكي از قطب‌هاي اصلي صنعتي و خدماتی كشور و دسترسي آسان به منابع انرژي فراوان و نيروي انساني ماهر.
• پتانسيل بالاي سرمايه¬گذاري در بخش ساختمان و مسكن. : پتانسيل بالاي سرمايه¬گذاري در بخش صنعت، به¬ويژه در صنايع پتروشيمي و وابسته به نفت و تجهيزات با مشاركت كشورهاي منطقه با توجه به وجود شهرك¬هاي صنعتي.
• وجود كليساي سنت استپانوس در منطقه و امکان ایجاد دسترسی آسان از آنجا به کلیسای قره¬کلیسا و طبيعت بكر شهرستان جلفا، دهكده گلستان و مرزي بودن منطقه و استفاده از ساحل رودخانة ارس و کوهها و دریاچه¬های سدهاي گلفرج و گرديان به عنوان منابع گردشگري منحصر به فرد.
• وجود بازارچه‌هاي مرزي براي خرده‌فروشي.
• برخورداري از امكانات قطب¬هاي دانشگاهي مركز استان و شهرستانهاي همجوار.
• برتری نسبی منطقه ازاد ارس در دسترسی به زیرساخت¬های ارتباط مخابراتی ملی.
• فراهم بودن امکان شکل¬گیری پایگاه¬های خدماتی.
فرصت¬هاي منطقه آزاد ارس
• با توجه به مطالعات صورت گرفته فرصت¬هاي موجود در اين منطقه به شرح زير مطرح گرديد:
• امکان جذب سرمایه از طریق ایرانیان خارج از کشور در فعالیت¬های منطقه آزاد ارس.
• امتیازات قانونی سرمایه¬گذاری در مناطق آزاد.
• جایگاه خاص شهر جلفا در كليه طرحهاي فرادست ملي، منطقه‌اي و استاني.
• فراهم بودن زمینه¬های گسترش راه¬هاي ترانزيتي پسكرانه مطابق با برنامه¬های ملی و منطقه¬ای.
• نزديكي به فرودگاه¬هاي داخلی و بين‌المللي تبريز در داخل کشور و کشورهای همجوار.
• قرارگیری منطقه آزاد ارس بر سر راه شبکه فیبرنوری شرقی-غربی، از چین تا اروپا.
• امکان ایجاد خوشه¬های صنعتی در سطح فرامنطقه¬ای.
• تقاضای فراملی برای خدمات درمانی فوق تخصصی کشورمان.
• معافيت گمركي صادرات از گرجستان به اروپا.
• امكان استفاده از فرصت¬هاي صادراتي و تامين نيازهاي تركيه و آذربايجان.
• امكان استفاده از مزاياي عضويت ارمنستان در WTO.
• موقعیت بالقوه منطقه آزاد ارس در برقراری ارتباط قفقاز جنوبی، روسیه و اروپای شرقی برای دسترسی به کشورهای هند، پاکستان، افغانستان، ترکیه، عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس.
• دسترسي به بازار آسیای میانه به دلیل اشتراكات تاریخی و فرهنگی به عنوان بازار هدف.
• پتانسیل¬ خوب همکاری و تعامل با جمهوری¬های CIS در چارچوب سازمان¬های منطقه¬ای نظیر اکو، شانگ¬های، گوام و اوراسیا.
• الزام حمایت دولت از منطقه آزاد ارس به واسطه نقش تعاملي آن با کشورهای CIS و به ویژه کشورهای حوزه قفقاز جنوبی.
• فراهم شدن زمینه افزایش سرمایه¬گذاری و جلب مشارکت بخش خصوصی به¬واسطه ابلاغ سیاست¬های کلی اصل 44.
• كاهش تسلط وجه دولتی در منطقه آزاد ارس براثر رعایت سیاست¬های کلی اصل 44.
• تقاضاي فراملي به ويژه در بازار حوزه¬هاي پيراموني كشور براي خدمات آموزش عالي قابل عرضه استان و كشور.

رئوس اهداف و جهت گيريهاي كلي منطقه آزاد ارس

اهداف كلي و در ذيل آن، اهداف جزئي منطقه آزاد ارس به شرح ذيل فهرست مي شوند:
حضور موثر در ترتيبات منطقه اي:
1- ايجاد مركزيتي براي تعديل تنش هاي قومي و سياسي در منطقه
2- حضور فعال در فعل و انفعالات حوزه ژئواستراتژيكي منطقه قفقاز با هماهنگي هاي لازم در سطح ملي.
ايجاد تمهيدات براي گسترش خدمات ترانزيتي:
1- احداث فرودگاه با عملكرد ملي و فراملي
2- توسعه، تكميل، تجهيز، افزايش كارايي و استفاده بهينه از شبكه هاي ارتباطي جاده اي و ريلي با عملكرد ملي و فراملي
3- پيگيري درباره تقويت محورهاي ترانزيت سرخس - جلفا (كريدور شرق - غرب) و جلفا - خرمشهر و بندر عباس - جلفا (در راستاي كريدور شمال - جنوب) و تكميل و ساماندهي مسير هاي ترانزيتي بازرگان - جلفا و تبريز - جلفا
4- همكاري در احداث خط آهن موازي خط آهن تخريب شده آذربايجان - ارمنستان و اتصال به راه آهن آذربايجان و روسيه.
5- ظرفيت سازي براي گسترش ارتباط ترانزيتي قابل اتكا از مبداء جلفا به كشور هاي ارمنستان، آذربايجان، جمهوري خودمختار نخجوان، گرجستان، اكراين و جنوب روسيه.
6- تشويق سرمايه گذاري براي بهره گيري مناسب از قابليت هاي ترانزيتي كشور در صادرات مجدد كالا.
7- تجهيز و توسعه گمركات و ايجاد كانون انبار هاي دپوي كالاهاي ترانزيتي و صادراتي به قفقاز و اروپا به عنوان مگاپورت ترانزيت و حمل و نقل كالا .
توسعه توليدات صنعتي و معدني با توجه به مزيت هاي منطقه بويژه در زمينه تامين انرژي:
1- تقويت و تشويق واحد هاي توليدي كوچك و متوسط.
2- ظرفيت سازي براي توسعه واحد هاي پائين دستي صنايع پتروشيمي و فراوري مشتقات نفتي .
3- بهره برداري از قابليت هاي معدني و توسعه صنايع وابسته .
4- ظرفيت سازي براي توسعه صنايع تبديلي با توجه به تقاضاي بازارهاي پيراموني و خاور دور .
توسعه بازرگاني و حضور در بازار هاي جهاني:
1- ايجاد زمينه هاي جذب سرمايه گذاري خارجي همراه با انتقال فن آوري .
2- استقرار بازار متشكل سرمايه و توسعه بازار هاي مالي و خدمات تجاري .
3- جذب و تقويت و تجهيز خدمات برتر بانكي، بيمه اي، گمركي، سرمايه گذاري، مخابراتي و ساير خدمات دستگاههاي دولتي.
4- تشويق و حمايت از صادرات و تأمين بخشي از نياز هاي وارداتي كشور
5- ايجاد مركز تجارت الكترونيكي.
6- توسعه و تجهيز بازارچه هاي مرزي با توجه به شرايط قانوني منطقه آزاد ارس و وضعيت موجود واردات كالاهاي مسافري از مناطق آزاد.
توسعه گردشگري :
1- ايجاد زير ساخت هاي گردشگري
2- ظرفيت سازي در زمينه جذب گردشگران درماني، ورزشي، فرهنگي، تاريخي، طبيعت گردي و شكاردوست .
3- ايجاد دهكده هاي سلامت و توريسم .
توسعه آموزش عالي و فن آوري هاي جديد:
1- توسعه فن آوري اطلاعات و ارتباطاتً ICT ً و ارتقاء سطح مهارتها و تجهيز نيروي انساني
2- جذب نيروي متخصص و صاحبنظر از سرزمين اصلي و خارج از كشور
3- ايجاد قطب دانشگاهي بين المللي و گسترش مراكز و فعاليت هاي پژوهشي

بهره برداري بهينه از امكانات و مزيت ها در جهت گسترش توليد و نوآوري در بخش كشاورزي:
1- توسعه توليدات ماشين آلات كشاورزي
2- ظرفيت سازي براي كشت گلخانه اي، هيدروپونيك، ارگانيك و نوآوري محصولات كشاورزي (زراعي، باغداري، ماكيان، حيوانات وحشي، آبزيان و كرم ابريشم)
3- همكاري با پسكرانه در جهت افزايش توليدفرآورده هاي دامي و كشاورزي و تجاري.
ايجاد فضا هاي نوين كالبدي نماينگر چهره اي نو از جمهوري اسلامي ايران :
1- نهايي كردن محدوده جغرافيايي منطقه و تهيه طرحهاي جامع و تفصيلي
2- فراهم سازي الزامات بازگرداندن رونق جمعيتي و ساماندهي اسكان در محدوده منطقه آزاد.

سازمان فضائي منطقه آزاد ارس در طرح جامع:
سازمان منطقه آزاد ارس بر اساس خروجي سند راهبردي و گزاره هاي ماموريتي ، ابتدا بيانيه ماموريت را استخراج و سپس فضا و كالبد هاي لازم را به صورت كف (حداقل) در طرح جامع خود تحت عنوان Master Plan بعنوان اولين لايه برنامه ريزي كالبدي منطقه جايابي نموده و سازمان فضائي را با رعايت كليه اصول برنامه ريزي و به ازاي هر فعاليت تخصيص داده است. جهت اجرايي شدن آماده سازي هاي لازم براي انجام پروژه هاي فيزيكي قطعاً يكي از ضروريات، تهيه و تدوين طرحهاي مطالعاتي تحت عنوان طرحهاي تفصيلي مي باشد. لذا سازمان پس از استخراج گزاره هاي ماموريتي به شرح زير در تعاقب به تعريف طرحهاي مطالعاتي تفصيلي پرداخته است.
سازمان فضائي منطقه عبارت است از :
- شبكه بندي معابر منطقه ( شرياني . دسترسي )
- منطقه بندي كاربري و تراكمي اراضي به شرح زير :
- منطقه مسكوني در سه سطح تراكمي ( كم، متوسط، زياد )
- صنايع و كارگاهها ( صنايع تبديلي، صنايع سنگين، صنايع Hi-Tech ، توليد انرژي، توليد مصالح ساختماني )
- فعاليت هاي كشاورزي ( شهرك گلخانه اي، كشت مكانيزه، شهرك توليد پروتئين يعني شهرك شيلات و سايتهاي پرورش دام و طيور )
- مجتمع هاي آموزش عالي و پژوهشي ( آموزش عالي، پژوهش و فن آوري، خدمات بهداشتي و درماني و آموزش پزشكي )
- دهكده ورزشي ( ورزشهاي بين المللي و محل ارودگاههاي بين المللي ورزشي و محل برگزاري مسابقات ورزشي )
- دهكده سلامت ( آموزشي ، درماني ، اقامتي ، و تفريحي و ....)
- بارانداز و انبار ( سايتهاي گمركي و انبارهاي عمومي ، محل تخليه و بارگيري كالا جهت صادرات ، واردات ، و صادرات مجدد و مگاپورت و ...)
- نمايشگاه بين المللي ( براي نمايش كالاهاي توليدي منطقه آزاد ارس و ساير مناطق آزاد ايران و حوزه منطقه و نمايش كالاهاي توليدي جهان و خصوصاٌ كشورهاي منطقه با رويكرد جهاني )
- C . B . D . مركز ارشادي و تجاري شهر ( محل استقرار فعاليتهاي كسب و كار وكاربريهاي مرتبط )
- شهرك فرودگاهي ( فرودگاه بين المللي با ريرساختها و كاربريهاي مرتبط و مورد نياز و ...)
- پهنه هاي مربوط به اقامت و تفرج .( سايت تفرجگاهي گرديان و منطقه و آثار تاريجي و طبيعي و فرهنگي منطقه و ........ براي جذب گردشگران داخلي و خارجي ).
- پهنه مربوط به كاربريهاي حساس به آسيب پذيري

با ايمان به اراده خالق هستي و در جهت حفظ منافع ملي و سازماني و رضايتمندي مردم منطقه كه سرمايه واقعي ما مي باشند ، به رعايت اصول ذيل معتقديم :

• حضور به موقع در محل كار و وقت شناسي در ارتباط با همكاران و ارباب رجوع .
• خوشرويي و متانت نسبت به همكاران و مراجعان .
• راهنمايي و ارائه خدمات مشفقانه به ارباب رجوع در اسرع وقت و تلاش جهت تأمين نيازهاي منطقي و رضايتمندي آنان .
• ارائه اطلاعات لازم به همكاران جهت انجام خدمات بهينه و تسريع در اجراي امور به نحو مطلوب .
• انجام وظايف به صورت مؤثر و كارآمد همراه با سرعت و دقت و منطبق با قوانين و مقررات سازماني .
• پرهيز از شايعه سازي ، تهمت ، غيبت ، خبرچيني و هر اقدامي كه صميميت و اعتماد همكاران را تضعيف نمايد .
• رازداري و خودداري از افشای اسناد و مدارك محرمانه و اسرار و اطلاعات مشتريان .
• استفاده از پوشش مناسب با عرف و فرهنگ جامعه .
• جلوگيري از اسراف و مصرف بيهوده امكانات و اموال سازمان .
• رعايت اعتدال و توازن بين زندگي شغلي و خانوادگي .
• استفاده صحيح از اختيارات و قدرت سازماني .
• درك صحيح اهداف سازمان و همسو نمودن اهداف فردي با آن .
• احساس مسئوليت نسبت به حرفه و سازمان متبوع .
  
• كوشش در جهت افزايش دانش و مهارت هاي شغلي .